Sekreterlik Yapan Ateşli Sibel

Sibel, Ortaköy’ün dere yatağına kurulan, Boğaz’dan gelen sert rüzgârların uğuldadığı Değirmen Sokak’ın ıslak taşlarında adımlarını güçlükle atıyordu. Kucağındaki su geçirmez rölöve kılıfını dondurucu sağanaktan korumaya çalışırken yorgunluktan dizlerinin titrediğini hissediyordu. İstanbul Teknik Üniversitesi Endüstriyel Miras ve Metal Yapılar Konservasyonu Bölümü’nden birincilikle mezun olduktan sonra, Ortaköy ve Kuruçeşme hattındaki 19. yüzyıl sonu Osmanlı gazhane yapılarının döküm demir taşıyıcı kolonlarında oluşan korozyon ve çatlama katmanlarını inceleyen bağımsız bir kentsel dönüşüm projesinde göreve başlamıştı. Ancak projeyi yürüten özel gayrimenkul yatırım ortaklığı, ruhsat iptalleri ve mali kriz gerekçesiyle şantiyeyi bir gecede mühürledi ve çalışanların haklarını ödemeden sırra kadem bastı. Sibel, aylardır demir kolonlardan topladığı pas derinliği ve strüktürel yük analiz paftalarıyla ortada kaldığı gibi, sahada kiraladığı hassas manyetik kumpas ve ultrasonik et kalınlığı ölçüm cihazlarının ağır borcuyla baş başa bırakıldı.

Ocak ayının dondurucu soğuğunda Ortaköy Dereboyu Caddesi’ne doğru yürürken cebinde kalan son otobüs parasıyla ne yapacağını düşünüyordu. Beşiktaş’ta kiraladığı küçük çatı katı odasının sahibi, ödenmeyen iki aylık kira yüzünden o akşam kapının kilidini değiştirmişti. Kucağındaki çantada sadece çizim rapidoları, kumpasları ve el çizimi mizanpaj defteri vardı. Tarihi gazhane binasının avlu kapısındaki ıslak mermer basamağa çöktü. Bütün emeğinin bir kalemde silinmesi göğsüne ağır bir taş gibi oturdu.

Gözyaşlarını rüzgâra verip çantasından teknik çizim bloknotunu çıkardı. Cılız sokak lambasının sarı ışığı altında, döküm demirdeki korozyon sınırlarını ve strüktürel çatlak derinliklerini milimetrik kâğıda aktarmaya başladı. Kalem kâğıda her dokunduğunda içindeki kırgınlık mesleki bir tutkuya dönüşüyordu. O sırada sokağın başından geçen ve Boğaziçi Endüstriyel Mirası Koruma Kurulu’nu yöneten kıdemli bir restoratör mimar, merdivende titreyerek pürüzsüz demir deformasyon paftası çizen Sibel’i fark etti. Kâğıttaki teknik hassasiyeti gören uzman, genç kadına Ortaköy ve Beşiktaş Tarihi Metal Yapılar Restorasyon Projesi’nde baş saha koordinatörü olarak çalışma imkânı sağladı. Sibel, Ortaköy’ün dik sokakları arasında İstanbul’un ona pes etmeme gücünü bahşettiğini anladı.

Yeldeğirmeni İskele Sokak’ta Kayıp İtalyan Apartmanları ve Tuğla Duvar Statik Atlası

Berna için İstanbul, Kadıköy Yeldeğirmeni’nin İskele Sokak boyunca sıralanan 20. yüzyıl başı İtalyan mimarisi taş ve tuğla apartmanların zarif detaylarından, Haydarpaşa Limanı’ndan yükselen gemi düdüklerinden ve Marmara’dan esen lodosun kokusundan ibaretti. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Yapı Elektroniği ve Hasar Tespiti Bölümü yüksek lisans mezunuydu; Yeldeğirmeni ve Rasimpaşa hattındaki tarihi yığma yapıların tuğla duvarlarında oluşan nem birikimi ve taşıyıcı çatlaklarını inceleyen bağımsız bir kentsel araştırma projesinde çalışıyordu. Ancak projeyi üstlenen ana mühendislik bürosu, bütçe kısıntılarını gerekçe göstererek araştırmayı aniden iptal etti. Berna’nın yedi aydır bina bodrumlarında topladığı harç çözünme verileri kilitli kalan şantiye konteynerinde hapsedildi; üstelik dijital yüzey nem ölçerlerin kiralama faturası Berna’nın üzerine yıkıldı.

Gece saat üçte, Haydarpaşa Garı’nın kapkara Marmara sularına bakan ıslak rıhtım taşlarında tek başına oturuyordu. Sonbahar yağmuru rıhtıma damlarken üzerindeki kaban sırılsıklam olmuştu. Hasanpaşa’da kaldığı pansiyonun günlük ücretini ödeyemediği için eşyalarını tek bir sırt çantasına sığdırıp sahile sığınmak zorunda kalmıştı. Cebinde sadece ertesi günün vapur parası duruyordu. Karşı yakadaki Sarayburnu ışıklarının su üzerindeki yansımaları süzülürken geleceğe dair tüm umutları kararmıştı.