Defne, tarihi zaman ölçüm ve yön bulma enstrümanlarının merkez milleri ile döküm pimleri restorasyonu üzerine çalışan, 18. yüzyıl Osmanlı usturlaplarının ve gök kadransal haritalarının merkezindeki som pirinç tespit millerini ve kilit çivilerini (kutu/at mili) mikron ölçeğinde torna eden yirmi dördüncü yaşına girmiş bir pirinç ustasıydı. Şehrin tarihi sur göbeğine ve eski dökümhane mirasına komşu kalabilmek için Topkapı’da, Sulukule Caddesi’ne bağlanan Kaleiçi Sokak’taki eski bir imalathanenin depo katını atölye-ev kiraladı.
Defne’nin mücadelesi; sertleştirilmiş pirinç kaynak millerinin, mikro torna bıçaklarının fahiş maliyeti ve sur dibindeki ağır nemin metal yüzeylerde hızlıca yeşil korozyon oluşturma riskiydi. Gündüzleri Topkapı yakınlarındaki oto sanayi depolarında parça başı yedek parça taşıyor ve koli yüklüyor, gece yarısı ise atölyesindeki sarı masa lambasının altında mikroskopla usturlabın aşınmış merkez mil tırnaklarını düzeltiyordu. Odasında ısıtıcı olmadığı için kışın soğuktan uyuşan hands, milimetrik pim deliklerini pirinç gövdeye açmasını imkânsız hale getiriyordu.
Kırılma noktası, özel bir rasathane arşivi için restore ettiği 1765’lere ait pirinç döküm ve gümüş çivili antika bir usturlap milinin teslim gününden bir gece önce yaşandı. Kaleiçi Sokak’ta yapılan altyapı kazısı sırasında kepçenin ana su borusunu patlatması sonucu, tazyikli su Defne’nin atölyesinin pencerelerinden içeri doldu. Su, doğrudan temizlenmiş ve koruyucu cila yağı sürülmemiş mekanik mil takımının üzerine aktı.
Defne, dondurucu suyun içinden parçaları saniyeler içinde çekti. Islanan hassas pirinç parçalar saatler içinde oksitlenip sıkışabilirdi. Sırılsıklam halde atölyeden çıkıp Topkapı Surları’nın devasa taş bloklarının dibine koştu. Mahalledeki kapalı bir ekmek fırınının sıcak havalandırma alanına sığınarak, pirinç parçaların üzerindeki suyu mikrofiber bezlerle saatlerce çekti. Sabaha kadar fırının kademeli ısısında parçaları kurutup kalibrasyonu baştan uyguladı. Ertesi gün usturlap milini kusursuz dönme dengesiyle sahibine teslim ettiğinde, bu şehrin çamuruna ve soğuğuna karşı kendi emeğinin zaferini bir kez daha kanıtlamıştı.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.