Parasız Kalan İlkenin Hikayesi

İlke, Bakırköy Florya sahilinin batısındaki Çiroz Koyu’nda, şubat ayının dondurucu ve nemli bir şafak vaktinde lazer uyarılmalı plazma spektroskopisi (LIBS) problarını ve toprak redoks sensörlerini kıyı kumul alanındaki dar kıyı vejetasyonuna sabitlemiş bekliyordu. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Çevre Mühendisliği Biyoremediasyon ve Ekotoksikoloji Bölümü’nden birincilikle mezun olduktan sonra, Marmara Denizi’ndeki dip çamuru hareketleri ve kentsel deşarj hatları sebebiyle Florya kumul habitatında çökelen kurşun, kadmiyum ve çinko birikimini haritalandıran bağımsız bir kıyı ekosistem projesinde uzman saha toksikoloğu olarak göreve başlamıştı. Ancak bölgedeki kıyı düzenleme projesini yürüten ana yüklenici konsorsiyum, topraktaki ağır metal oranlarının kentsel dönüşüm alanlarını olumsuz etkileyeceği gerekçesiyle hazırladığı teknik raporun değiştirilmesini istedi. İlke bu baskıyı reddedince proje bütçesi aniden donduruldu. Şantiye konteynerleri mühürlendi; İlke’nin altı aylık uzmanlık hakedişi ödenmediği gibi, bitki hücrelerindeki klorofil bozunumunu ölçmek için kiraladığı taşınabilir fluorometre cihazının borcu kişisel yükümlülüğü olarak üzerine yıkıldı.

Şubat gecesinin dondurucu poyrazında, Florya Tren İstasyonu’nun kapalı beton alt geçidinde otururken cebinde yalnızca kentin doğusuna geçmeye yetecek tek bir basımlık Akbil bakiyesi kalmıştı. Yeşilköy’de kiraladığı küçük çatı katı dairesi, ödenmeyen kira yüzünden ev sahibi tarafından kilitlenmiş, İlke’nin biyoremediasyon ve kloroplast yıkım paftaları dışındaki valizi bina merdiven boşluğuna bırakılmıştı. Betona çöken İlke, kucağındaki su geçirmez kılıftan ağır metal çökelme haritasını ve hücresel deformasyon atlasını çıkardı. Alt geçidin titrek sarı ışığı altında, Cakile maritima (deniz teresi) dokularındaki ağır metal birikim katsayılarını ve kloroplast membran parçalanma grafiklerini milimetrik kâğıda aktarmaya başladı. Kurşun kalemin kâğıda dokunduğu her an, içindeki çaresizlik mesleki bir tutkuya ve sarsılmaz bir bilimsel iradeye dönüşüyordu. O sırada alt geçitten geçen ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Kıyı Ekosistemleri Denetim Dairesi başmühendisi, dondurucu soğukta profesyonel ekotoksikoloji ve hücre patolojisi atlası çizen İlke’yi fark etti. Çizimlerin analitik derinliğinden ve mühendislik disiplininden etkilenen yetkili, İlke’ye Marmara Sahil Şeridi Biyolojik Risk ve Kıyı Sağlığı Projesi’nde baş saha araştırmacısı kadrosu sağladı.

Tuzla Aydınlı Kimyacılar Sanayi Sitesi Çevresi ve Yeraltı Suyu Akiferlerinde Klorlu Organik Çözücü Sızıntısı ile Kavitasyon Atlası

Kuzey için İstanbul, Anadolu Yakası’nın doğu ucundaki Tuzla Aydınlı bölgesinde yükselen sanayi tesislerinin gri beton bacalarından, toprak altına sızan sentetik kimyasal kokusundan ve kış ayazının taşıdığı asidik sisten ibaretti. Gebze Teknik Üniversitesi Kimya Mühendisliği ve Çevre Teknolojileri yüksek lisans mezunuydu; Aydınlı sanayi kuşağı çevresindeki yarı kapalı akifer katmanlarına sızan trikloroetilen ve tetrakloroetilen bileşiklerinin kil-taş tabakalarında yarattığı kılcal çatlak kavitasyonunu ve yeraltı suyu kirlilik yayılımını inceleyen bir araştırma projesinde kıdemli akifer analisti olarak çalışıyordu. Ancak projeyi fonlayan sanayi kooperatifi, yeraltı suyu kirlilik haritasının hukuki yaptırımlara yol açacağı korkusuyla araştırmayı tek taraflı feshetti. Kuzey’in yedi aydır gözlem kuyularından derlediği kromatografi verileri kilitli kalan araştırma aracında mahsur kaldı; üstelik analizlerde kullandığı el tipi gaz kromatografisi-kütle spektrometresi (GC-MS) cihazının kiralama borcu Kuzey’in üzerine yıkıldı.