Zeytinburnu’nun E-5 kenarına uzanan tekstil ve deri imalathanelerinin arasından esen dondurucu rüzgâr akşamüstü sisine karışırken, bölgedeki Anadolu lisesinin çıkış zili gürültüyle yankılandı. On altı yaşındaki Aslı, okul ceketini çabucak çıkarıp sırt çantasına koydu ve hırkasına sarındı. Sınıf arkadaşlarının AVM’ye gidiş davetlerini kibarca geri çevirerek adımlarını imalathanelerin sıralandığı dar, gri ve nemli ara sokaklara doğru hızlandırdı.
Aslı, dokuma işçisi olan babasının geçirdiği bir felç sonucu çalışamaz hale gelmesiyle ailenin tek geçim kaynağı haline gelmişti. Dört nüfuslu evin kirası ve babasının fizik tedavi harcamaları bu genç kızın omuzlarındaydı. Lise eğitimini aksatmadan akşamları Zeytinburnu’ndaki beş katlı bir hanın bodrum katındaki deri ayakkabı tabanı ve kemer imalathanesinde işçi olarak çalışıyordu.
Atölye; yoğun solüsyon (yapıştırıcı) kokusu, hakiki deri çapakları ve kalıp pres makinelerinin kulak tırmalayan gürültüsüyle kaplı basık bir yerdi. Görevi; pres makinelerinden çıkan kösele tabanların kenarlarını zımpara motorunda düzeltmek, kemer şeritlerinin kenarlarına özel cila sürmek ve ambalaj zımbalarıyla paketlemekti. Saatlerce cila ve zımpara motorunun önünde durmak ellerini siyah deri tozuyla kaplar, yapıştırıcı buharı başını döndürürdü.
Aslı’nın tek hayali, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi’nde Endüstriyel Tasarım okumaktı. Zımpara tezgahının karşısındaki beton kolona Fizik ve Türkçe paragraf özet kartlarını asmıştı. Bir yandan iki eliyle kösele tabanı zımparalarken, gözleriyle duvardaki kuvvet-denge denklemlerini takip eder, zihninden paragraf sorularını çözmeye çalışırdı. Pres makinelerinin çıkardığı ritmik gürültüyü zihnini odaklamak için bir ritme dönüştürmüştü.
O gece, Rusya’ya ihraç edilecek beş yüz çift özel tasarım ayakkabı tabanının zımparası ve kutulanması acilen bitirilmek zorundaydı. Usta eli sakatlandığı için erken çıkınca tüm yük Aslı’ya kaldı. Saatlerce kimyasal kokularının ve deri tozunun ortasında parçaları tek tek kontrol etti, zımparaladı ve ahşap paletlere istifledi. Gece saat yarımı gösterdiğinde ambalajlama ancak bitti. Üstü başı deri tozu ve yapıştırıcı kokar halde imalathaneyi kilitledi. Zeytinburnu tramvay durağına doğru yürürken esen soğuk rüzgâr yüzüne çarptı; ama Aslı, bu koca şehrin tüm acımasızlığına karşı kendi geleceğini kösele gibi sağlam adımlarla şekillendirdiğini çok iyi biliyordu.
Yazıda anılan işletmeler
Ticari veya sponsorlu bağlantılar şeffaf biçimde etiketlenmiştir.
Kaynaklar
Bilgileri güncel ayrıntılarıyla doğrulamak için kaynak sayfalarını ziyaret edebilirsiniz.